پایان آغاز، جاده‌های عقب‌نشینی جمهوریخواهان

سال ۱۹۳۹. هزاران پناهنده در بخش‌های باقیمانده جمهوری‌خواهان کاتالونیا برای عبور به فرانسه متمرکز شدند. از طریق دره کمپرودون در منطقه پیرنه ریپولی، حدود صد هزار نفر به کشور همسایه عبور کردند: غیرنظامی‌ها، نظامیان، جبهه‌های بین‌المللی، از جمله پزشکان و زخمی‌ها. جنگ در اسپانیا در حال پایان بود و به زودی جنگی دیگر آغاز می‌شد. صد هزار نفر خانه‌هایشان را پشت سر گذاشتند. بسیاری بازگشتند، برخی دیگر به نبرد ادامه دادند.